Аталық жыныс жүйесі

Аталық жыныс жүйесі

• Аталық жыныс жасушаларының және аталық жыныс гормондарының пайда болуын, организмнің ер адамға тән сипат бойынша қалыптасуына және қызмет атқаруына жауапты репродуктивті жүйе мүшелерінің жиынтығы аталық жыныс жүйесін құрайды.
• Жүйенің құрамына: аталық жыныс бездері (гонадалар), ұрық шығару жолдары және олармен байланыста болатын қосымша бездер, жыныс мүшесі жатады.
• Аталық жыныс жүйесінің мүшелері ер адамдардың бірінші реттік жыныс белгілеріне жатады бұл белгілер құрсақішілік даму кезеңінен бастап ер адамдардың әрқайсысында болады.
• Жыныстық есею кезеңінде жыныстық гормондардың қарқынды бөлінуінің салдарынан ер адамның организімі екінші реттік жыныстық белгілерге ие болады (дене бітімінің және шаштардың өсуінің ер адамдарға тән сипаты қалыптасады, бұлшықет тіндерінің май тіндерінен басым болуы, дауысының төмен тембрде болуы).

Аталық жыныс безі

• Аталық жыныс жүйесінің жұптасқан мүшесі, бұл мүшеде сперматогенез процесстері жүреді, нәтижесінде спермиялар түзіліп, аталық жыныс гормондары өндіріледі.
• Дефинитивті дифференцировкасы жыныстық есеюде өтеді (шамамен 19–20 жаста).
• Сыртынан дәнекертіндік капсула қоршайды, одан ішке кіретін тосқауылдар (септалар) бөлікшелер жүйесін құрайды, құрамында иректелген түтікшелер (жалпы ұзындығы — 300–400 м дейін болады) және интерстиций ажыратылады.
• Иректелген түтікшелердің қабырғасы — кеңістікте жасушалық элементтердің күрделі құрастырылған жүйесі болып табылады, құрамына тіректік жасушалар (сустентоциттер) және дамудың әртүрлі даму сатысындағы сперматогенді жасушалар кіреді.
• Интерстиций (түтікшелердің араларындағы кеңістікті алып жатады) борпылдақ талшықты дәнекер тіннен, миоидты жасушалардан, қан капиллярларынан және интерстициальды эндокриноциттерден тұрады (өндіретін заты тестостерон).

Аталық жыныс безі

Ұрық шығару жолдары

• Спермияның (шәукеттің) иректелген ұрық түтікшесінен уретраға тасымалданатын түтікшелер жүйесі.
• Ұрық шығару жолдарымен тасымалдану барысында сперматозоидтардың биохимиялық және қызметтік пісіп-жетілуі жүреді.
• Аталық жыныс безінің ішінде орналасқан гонадаішілік (тік түтікшелер, аталық жыныс безінің торы) және аталық жыныс безінен тыс орналасқан - гонададан тыс (әкетуші түтікшелер, аталық жыныс бюезінің қосалқысы, ұрық шығарушы және эякуляторлық өзектер) бөліктерін ажыратады.
• Ұрық шығару жолдарының қабырғасында, эпителиймен бірге, борпылдақ дәнекер тін және жазық миоциттер болады.

Аталық жыныс безі қосалқысымен

Ұрық шығарушы өзек